Leximi i detyrueshëm në shkollë si domosdoshmëri në epokën digjitale!
Nga Elda Vela
Epoka moderne karakterizohet nga përparimi i shpejtë i teknologjisë, e cila ka ndryshuar rrënjësisht mënyrën e të mësuarit dhe të jetesës së fëmijëve. Sipas studimeve ndërkombëtare, fëmijët sot kalojnë mesatarisht 3–5 orë në ditë para ekraneve, jashtë përdorimit shkollor. Kjo ka sjellë rënie të përqendrimit, vështirësi në lexim të thelluar dhe dobësim të aftësive gjuhësore. Përballë kësaj situate, shumë vende të zhvilluara të botës kanë ndërmarrë masa konkrete për ta rikthyer librin në qendër të arsimit, duke aplikuar orë të rregullta leximi në shkollë, të shoqëruara me diskutim.
Finlanda, e cila renditet vazhdimisht ndër vendet e para në testimin ndërkombëtar PISA, i kushton rëndësi të jashtëzakonshme leximit. Statistikat tregojnë se mbi 70% e nxënësve finlandezë lexojnë për kënaqësi disa herë në javë, dhe kjo reflektohet drejtpërdrejt në rezultatet e tyre të larta në të kuptuarit e tekstit. Edhe në Norvegji dhe Suedi, ku ekzistojnë orë të posaçme leximi në klasë, nxënësit shfaqin nivele më të larta të përqendrimit dhe të mendimit kritik krahasuar me mesataren evropiane.
Në Mbretërinë e Bashkuar, iniciativa “Drop Everything and Read” është mbështetur nga studime që tregojnë se nxënësit që lexojnë rregullisht në shkollë përmirësojnë fjalorin deri në 20–30% më shumë sesa ata që lexojnë rrallë. Në Francë dhe Gjermani, programet shkollore theksojnë diskutimin e librave, pasi është vërtetuar se nxënësit që flasin për atë që lexojnë kanë aftësi më të mira argumentuese dhe shprehëse. Ndërkohë, në Kanada dhe Australi, shkollat që zbatojnë orë të rregullta leximi raportojnë rënie të problemeve të sjelljes dhe rritje të angazhimit në mësim.
Argumenti kryesor në favor të leximit të detyrueshëm në shkollë mbështetet edhe nga statistika shqetësuese globale. Sipas vlerësimeve arsimore ndërkombëtare, 1 në 4 nxënës nuk arrin të kuptojë si duhet një tekst të thjeshtë, kryesisht për shkak të mungesës së leximit të rregullt. Teknologjia ofron informacion të shpejtë dhe të copëzuar, ndërsa libri zhvillon përqendrim afatgjatë, logjikë dhe imagjinatë. Diskutimi pas leximit e shndërron nxënësin nga konsumues pasiv në mendimtar aktiv.
Edhe pse teknologjia është e domosdoshme për arsimin modern, statistikat tregojnë se përdorimi i pakontrolluar i saj ul aftësinë e përqendrimit dhe durimin mendor. Prandaj, vendet më të suksesshme arsimore nuk e kanë zëvendësuar librin me teknologjinë, por kanë krijuar balancë, duke e bërë leximin pjesë të pandashme të orarit shkollor.
Në përfundim, shembujt dhe statistikat nga Finlanda, vendet skandinave, Evropa Perëndimore, Kanadaja dhe Australia dëshmojnë qartë se një orë leximi në javë në shkollë është një nevojë urgjente. Një orë leximi çdo të premte do të ndihmonte në uljen e varësisë nga teknologjia dhe në formimin e një brezi më të përqendruar, më të ditur dhe më të aftë për të menduar në mënyrë kritike.
